CHP’li Türeli’den 2027 bütçesine sert eleştiri: “Bu bir faiz bütçesi”
TÜRELİ: TÜRKİYE’NİN YAPISAL SORUNLARI ÇÖZÜLEMEDİ
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, 2027 yılı bütçe görüşmelerinde yaptığı değerlendirmede, bütçenin yalnızca gelir ve gider tablosundan ibaret olmadığını, aynı zamanda siyasi tercihleri ortaya koyduğunu söyledi.
AK Parti’nin 24 yıllık iktidarı döneminde hazırlanan kalkınma planları ve orta vadeli programlara rağmen Türkiye’nin temel ekonomik sorunlarının çözülemediğini savunan Türeli, mevcut politikaların hedeflenen sonuçları vermediğini ifade etti.
Tasarruf yetersizliği, dış kaynak bağımlılığı ve ara malı ithalatına dayalı üretim yapısının devam ettiğini belirten Türeli, cari açık ve dış borç sorunlarının da sürdüğünü dile getirdi.
“ATIL İŞ GÜCÜ YÜZDE 30’UN ÜZERİNDE”
Türkiye’de istihdam ve iş gücü piyasasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türeli, geniş tanımlı işsizliğin ekonomik tablonun anlaşılması açısından önemli olduğunu vurguladı.
Atıl iş gücü oranının yüzde 30’un üzerinde olduğunu öne süren Türeli, Türkiye’de işsizliğin resmi işsizlik oranlarıyla sınırlı değerlendirilemeyeceğini savundu.
Kayıt dışı istihdam, düşük ücretler ve sendikalaşma oranlarına da dikkat çeken Türeli, verimlilik ile ücretler arasındaki ilişkinin zayıfladığını belirtti. İş kazalarının ağır sonuçlarına da değinen Türeli, çalışma hayatındaki sorunların çözülmesi gerektiğini ifade etti.
“SANAYİSİZLEŞME YAŞANIYOR”
Türkiye’nin sanayi politikalarını da eleştiren Türeli, imalat sanayisinin katma değer ve teknoloji yoğunluğu bakımından yetersiz kaldığını söyledi.
Düşük ve orta-düşük teknolojili sektörlerin üretimdeki payının yüzde 70, ihracattaki payının ise yüzde 57 seviyesinde olduğunu belirten Türeli, bu yapının Türkiye’nin uluslararası rekabet gücünü olumsuz etkilediğini savundu.
Sanayinin millî gelir içindeki payında gerileme yaşandığını ifade eden Türeli, üretim yapısının teknoloji odaklı dönüştürülmesi gerektiğini dile getirdi.
ENFLASYON VE GELİR DAĞILIMI ELEŞTİRİSİ
Ekonomi yönetiminin enflasyonla mücadele politikalarını değerlendiren Türeli, uygulanan programın yükünün dar gelirli kesimlerin üzerine bırakıldığını öne sürdü.
Enflasyonla mücadelenin yalnızca talebi sınırlayan politikalarla yürütülemeyeceğini belirten Türeli, üretim maliyetleri, piyasa yapısı, gıda ve konut fiyatlarının da dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Gelir dağılımındaki bozulmaya dikkat çeken Türeli, asgari ücretlilerin, emeklilerin, çiftçilerin, esnafın ve küçük işletmelerin ekonomik sorunlarla karşı karşıya olduğunu ifade etti. Türeli, yüksek finansman maliyetlerinin sanayi ve KOBİ’ler üzerindeki baskıyı artırdığını savundu.
“2027 BÜTÇESİ BİR FAİZ BÜTÇESİ”
2027 yılı bütçesinin temel başlıklarından birinin faiz giderleri olduğunu belirten Türeli, bütçedeki faiz yükünün büyüklüğünü eleştirdi.
Türeli’nin paylaştığı verilere göre, 2027 yılı bütçe açığının 3 trilyon 868,8 milyar lira, vergi harcamalarının ise 4 trilyon 879 milyar lira olması öngörülüyor.
Vergi harcamalarının bütçe açığını aşmasına dikkat çeken Türeli, vergi istisnaları, muafiyetler ve indirimlerin kapsamının yıllardır daraltılacağının ifade edilmesine rağmen genişlemeye devam ettiğini savundu.
Bu durumun sermaye kesimine önemli bir kaynak aktarımı anlamına geldiğini öne süren Türeli, vergi sisteminde daha adil bir yapıya ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
KÖPRÜ VE OTOYOLLARIN ÖZELLEŞTİRİLMESİNE TEPKİ
Türeli, kamu-özel iş birliği projelerine yönelik ödemelerin de bütçe üzerindeki yükü artırdığını savundu.
2027 yılı için bu projelere 296 milyar 800 milyon lira ödeme öngörüldüğünü belirten Türeli, 2027-2029 dönemindeki toplam tutarın 1 trilyon 33 milyar liraya ulaşacağını ifade etti.
İki Boğaz Köprüsü, sekiz otoyol ve iki çevre yolunun 30 yıllığına özelleştirilmesine yönelik planları da eleştiren Türeli, söz konusu varlıkların gelecekte sağlayacağı gelirlerin bugünden elde edilmek istendiğini savundu.
Türeli, bu yaklaşımı şu sözlerle eleştirdi:
“Bunun adı yumurtlayan tavuğu kesmektir. Gelecekte elde edeceğiniz gelirleri bugüne taşıyorsunuz. Neden? Çünkü bütçede sıkıntınız var.”
“EKONOMİK SORUNLAR KURUMLARIN ZAYIFLAMASIYLA DA İLGİLİ”
Konuşmasında Türkiye’deki kurumsal yapıya da değinen Türeli; Devlet Planlama Teşkilatının kaldırılması, Türkiye İstatistik Kurumuna duyulan güvenin azalması ve bürokrasideki sorunlar üzerinden değerlendirmelerde bulundu.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’yle birlikte idari yapıda yaşanan değişiklikleri eleştiren Türeli, kurumların bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü, kuvvetler ayrılığı ve basın özgürlüğü konularının da ekonomik gelişmelerle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.
Sermaye piyasalarında yaşandığını belirttiği sorunlara da değinen Türeli, Meclis Araştırma Komisyonu kurulması çağrısında bulundu. Türeli, iddiaların kapsamlı biçimde incelenmesi ve sorumluların belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
“BÜTÇE, SİYASİ TERCİHLERİN GÖSTERGESİ”
Konuşmasının sonunda bütçenin yalnızca kamu gelirleri ve harcamalarından oluşmadığını vurgulayan Türeli, ekonomik politikaların üretimden istihdama, gelir dağılımından sosyal hayata kadar geniş bir alanı etkilediğini belirtti.
Türeli, Türkiye’nin yapısal sorunlarının çözülmesi için açıklanan hedeflerin gerçekçi olması, politikaların uygulanması ve sonuçlarının ölçülmesi gerektiğini savundu.
